alkane_name

การเรียกชื่อแอลเคน

การเรียกชื่อแอลเคน มีหลายระบบที่นิยมใช้ มีดังนี้
 
ก . ระบบ Formula name ร ะบบนี้จะเรียกชื่อแอลเคนตามจำนวนคาร์บอนอะตอมที่มีอยู่ในโมเลกุล โดยบอกจำนวนอะตอมของคาร์บอนด้วย greek prefixes แล้วลงท้ายด้วย เอน (ane)

จำนวน C อะตอม

greek prefixes

สูตรแอลเคน

ชื่อสาร

1
มีท- หรือ เมท -(meth-)
CH4
มีเทน (methane)
2
อีท- หรือ เอท -(eth-)
C2H6
อีเทน (ethane)
3
โพรพ -(prop-)
C3H8
โพรเพน (propane)
4
บิวท -(but-)
C4H10
บิวเทน (butane)
5
เพนท -(pent-)
C5H12
เพนเทน (pentane)
6
เฮกซ -(hex-)
C6H14
เฮกเซน (hexane)
7
เฮปท -(hept-)
C7H16
เฮปเทน (heptane)
8
ออก -(oct-)
C8H18
ออกเทน (octane)
9
โนน -(non-)
C9H20
โนเนน (nonane)
10
เดค -(dec-)
C10H22
เดเคน (decane)
11
อันเดค-(undec-)
C11H24
อันเดคเคน (undecane)
12
โดเดค-(dodec-)
C12H26
โดเดคเคน (dodecane)
13
ไตรเดค-(tridec-)
C13H28
ไตรเดคเคน (tridecane)
14
เตตระเดค-(tetradec-)
C14H30
เตตระเดคเคน (tetradecane)

         ข . ระบบ สามัญ (Common name)   เป็นวิธีการเรียกที่ไม่ค่อยมีกฎเกณฑ์อะไรนักแอลเคนที่มีคาร์บอนอะตอมไม่มากนิยมเรียกชื่อสามัญ โดยบอกลักษณะการจัดตัวของคาร์บอนอะตอมด้วยคำนำหน้า n-, iso-, neo- ซึ่งคำนำหน้าเหล่านี้จะบอกลักษณะ structural isomer ตัวอย่างเช่น

ลักษณะโครงสร้าง
สูตรโครงสร้าง
ชื่อ
โซ่ตรง

n-pentane(นอร์มอลเพนเทน)

โซ่ตรง
n-hexane(นอร์มอลเฮกเซน)
โซ่กิ่ง โดยมีหมู่ CH3 – เกาะที่ C อะตอมที่ 2
isopentane(ไอโซเพนเทน)
โซ่กิ่ง โดยมีหมู่ CH3 – เกาะที่ C อะตอมที่ 2
isohexane(ไอโซเฮกเซน)
โซ่กิ่ง โดยมีหมู่ CH3 – 2 หมู่เกาะที่ C อะตอมที่ 2
neopentane(นีโอเพนเทน)
โซ่กิ่ง โดยมีหมู่ CH3 – 2 หมู่เกาะที่ C อะตอมที่ 2
neohexane(นีโอเฮกเซน)

       ค. ระบบ IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry) เป็นการเรียกชื่อที่ใช้เป็นสากล ซึ่งมีหลักการเรียกดังนี้
     1. กรณีโครงสร้างแบบโซ่ตรง การเรียกชื่อเหมือนระบบ formula name ดังนี้

สูตรโครงสร้าง

จำนวนคาร์บอน

ชื่อ

CH4

1

methane

CH3CH3

2

ethane

CH3CH2CH3

3

propane

CH3(CH2)2CH3

4

butane

CH3(CH2)3CH3

5

pentane

CH3(CH2)4CH3

6

hexane

CH3(CH2)5CH3

7

heptane

CH3(CH2)6CH3

8

octane

CH3(CH2)7CH3

9

nonane

CH3(CH2)8CH3

10

decane

CH3(CH2)9CH3

11

undecane

CH3(CH2)10CH3

12

dodecane

CH3(CH2)11CH3

13

tridecane

CH3(CH2)12CH3

14

tetradecane

CH3(CH2)13CH3

15

pentadecane

CH3(CH2)14CH3

16

hexadecane

CH3(CH2)15CH3

17

heptadecane

CH3(CH2)16CH3

18

octadecane

CH3(CH2)17CH3

19

nonadecane

CH3(CH2)18CH3

20

eicosane

CH3(CH2)19CH3

21

heneicosane

CH3(CH2)20CH3

22

docosane

CH3(CH2)21CH3

23

tricosane

CH3(CH2)28CH3

30

triacontane

CH3(CH2)29CH3

31

hentriacontane

CH3(CH2)30CH3

32

dotriacontane

CH3(CH2)38CH3

40

tetracontane

CH3(CH2)48CH3

50

pentacontane

 2. กรณีโครงสร้างแบบโซ่กิ่ง การเรียกชื่อมีขั้นตอนดังนี้

1.เลือกโซ่คาร์บอนที่แถวยาวที่สุดเป็นโซ่หลักและเรียกชื่อระบบ formula name  ของโซ่หลักเป็นชื่อหลัก โซ่ของ C ไม่จำเป็นต้องอยู่ในแนวนอนเดียวกัน จะซิกแซกอย่างไรก็ได้

โซ่หลักมี C 6 อะตอม ดังนั้นชื่อโซ่หลัก คือ hexane

2.บอกตำแหน่งของหมู่ต่างๆ ที่ต่ออยู่กับโซ่หลัก ด้วยตัวเลขที่มีค่าน้อยที่สุด
(จากสูตรโครงสร้างที่ให้มาจึงต้องนับจากซ้ายไปขวาไม่ใช่จากขวาไปซ้าย)
3. โซ่กิ่งหรือโซ่ที่เกาะอยู่กับโซ่หลัก(หมู่แอลคิล)มีหลักการเรียกดังนี้

4. การเรียกชื่อทำได้โดยเอาเลขบอกตำแหน่งไว้หน้าหมู่นั้นๆ ระหว่างตัวเลขบอกตำแหน่งกับชื่อหมู่ ใช้เครื่องหมาย – คั่นกลาง สำหรับชื่อของโซ่หลักให้เขียนติดกับชื่อหมู่ที่อ่านสุดท้าย

ชื่อ = 3-ethylhexane

ชื่อ = 4-(1-methylethyl)octane

5. ถ้ามีหมู่เหมือนกันจับกับคาร์บอนในโซ่หลัก ให้บอกตำแหน่งของหมู่เหล่านั้นทั้งหมด และใช้ เครื่องหมาย , คั่นระหว่างตัวเลขบอกตำแหน่งส่วนจำนวนของหมู่ที่เหมือนกันให้บอกด้วย จำนวนนับในภาษากรีก

ชื่อ = 2,4-diethylhexane

6. ถ้ามีหมู่ต่างชนิดกันเกาะอยู่ในโซ่หลัก ให้เรียกชื่อหมู่ตามลำดับตัวอักษรที่นำหน้าชื่อหมู่ และใช้ เครื่องหมาย – คั่นระหว่างชื่อหมู่

โซ่หลักมีคาร์บอน 7 อะตอม
ชื่อ = 4-ethyl-2,2-dimethylheptane

7. ถ้าตำแหน่งโซ่กิ่งนับจากปลายซ้ายและขวาเท่ากัน ให้เลือกด้านที่มีกิ่งมากที่สุดอยู่ตำแหน่งต่ำสุด

โซ่หลักมีคาร์บอน 7 อะตอม
ชื่อ = 4-ethyl-2,2,6-trimethylheptane

8. กรณีธาตุแฮโลเจน (F,Cl,Br,I) มาแทนที่ H เกิดพันธะกับคาร์บอนก็สามารถเรียกชื่อสารประกอบ โดยใช้หลักเดียวกันนี้ได้ โดยเปลี่ยนท้ายชื่อธาตุแฮโลเจนเป็น – โอ – เช่น
Fluorine       เปลี่ยนเป็น      Fluoro
Chlorine      เปลี่ยนเป็น      Chloro
Bromine      เปลี่ยนเป็น      Bromo
Iodine         เปลี่ยนเป็น      Iodo            

ชื่อ = 4-bromo-2-chloro-4-ethyl2-methylheptane

ที่มา  :  http://dcsl.srp.ac.th/content/sci/sec4/chem/cai/chemistry/chem4018/ 

ฝึกอ่านชื่อสารประกอบแอลเคนโดย link web

http://www.sciencegeek.net/APchemistry/APtaters/alkanes.htm  


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: