ab_10c

ปฏิกิริยาไฮโดรไลซิส 

คือ ปฏิกิริยาของสารใดๆ ที่ทำปฏิกิริยาแล้วได้ผลิตภัณฑ์เป็นน้ำกับสารใดๆ

ไฮโดรไลซีสของเกลือ หมายถึง ปฏิกิริยาระหว่างเกลือกับน้ำ ซึ่งเกลือเป็นอิเล็กโทรไลต์แก่

เมื่อละลายน้ำแล้วจะแตกตัวออกเป็นไอออนบวกและลบทั้งหมด ดังนั้นสมบัติของสารละลายเกลือ

จึงขึ้นอยู่กับไอออนบวกและลบในสารละลายนั้น ไอออนบางตัวสามารถทำปฏิกิริยากับน้ำ

และให้ H+ หรือ OHได้ จึงเรียกว่า ปฏิกิริยาไฮโดรไลซีส เช่น

สรุปได้ว่า ถ้าไอออนลบของเกลือเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีสจะทำให้สารละลาย

แสดงความเป็นเบส แต่ถ้าไอออนบวกของเกลือเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีส จะทำให้

สารละลายแสดงความเป็นกรด หลักในการพิจารณาว่าไอออนลบใดสามารถเกิดปฏิกิริยา

ไฮโดรไลซีสได้ มีหลักพิจารณา ดังนี้

1. ไอออนลบของกรดแก่ เช่น Cl, Br, I, NO3 และ ClO4 จะไม่ทำปฏิกิริยากับน้ำ

จึงทำให้ไม่มีผลต่อความเป็นกรด – เบสของสารละลาย

2. ไอออนลบของกรดอ่อน เช่น CH3COO, ClO, CN และ CO32- จะรับโปรตอนจากน้ำ

ทำให้เกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีสได้สารละลายที่มีความเป็นเบส เช่น

หลักในการพิจารณาว่าไอออนบวกใดสามารถเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีสได้ มีหลักพิจารณาดังนี้

1. ไอออนบวกของโลหะหมู่ IA หรือ IIA (ยกเว้น Be) ได้แก่ Li+, Na+, K+, Mg2+, Ca2+

 และ Ba2+ จะไม่เกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีส รวมถึงไอออนบวกของเบสแก่ทั้งหมดด้วย

2. NH3+ ของเกลือแอมโมเนียม จะเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีสจึงทำให้สารละลายเป็นกรด

การไฮโดรไลซีสของเกลือ แบ่งออกเป็น 5 ประเภท ดังนี้

1. การไฮโดรไลซีสที่เกิดจากกรดแก่และเบสแก่

เกลือประเภทนี้เมื่อละลายน้ำจะไม่เกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีส เพราะไอออนบวกจากเบสแก่

และไอออนลบจากกรดแก่ต่างก็ไม่ทำปฏิกิริยากับน้ำ จึงทำให้ค่า pH ของสารละลาย

ไม่เปลี่ยนแปลง (เป็นกลาง) คือ มีปริมาณ[H3O+] และ [OH] เท่ากัน ดังนั้น pH ของสารละลาย

จึงเท่ากับ 7

2. การไฮโดรไลซีสที่เกิดจากกรดอ่อนกับเบสแก่

เกลือประเภทนี้เมื่อละลายน้ำจะได้ไอออนลบจากกรดอ่อนซึ่งมีสมบัติเป็นคู่เบส

โดยเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีสกับน้ำได้ OH ไอออน ดังนั้นสารละลายจึงมีสมบัติเป็นเบส

(pH > 7) เช่น CH3COONa  , KCN  , NaClO

 3. การไฮโดรไลซีสที่เกิดจากกรดแก่กับเบสอ่อน

เกลือประเภทนี้เมื่อละลายน้ำจะได้ไอออนบวกจากเบสที่เป็นคู่กรด โดยเกิดปฏิกิริยา

ไฮโดรไลซีสกับน้ำให้ H3O+ ดังนั้นสารละลายจึงแสดงสมบัติเป็นกรด (pH < 7)

ส่วนไอออนลบจากกรดแก่ จะไม่เกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีส เช่น NH4Cl  , (NH4)2SO4

 4. การไฮโดรไลซีสที่เกิดจากกรดอ่อนและเบสอ่อน

 เกลือประเภทนี้เมื่อละลายน้ำจะได้ไอออนบวกและลบ ไอออนบวกจะเกิดปฏิกิริยา

ไฮโดรไลซีสได้ H3O+ ส่วนไอออนลบจะได้ OH ดังนั้นความเป็นกรด – เบสจึงขึ้นอยู่กับว่า

ไอออนบวกหรือลบใดเกิดปฏิกิริยาการไฮโดรไลซีสได้ดีกว่ากัน โดยพิจารณาจากค่าคงที่

ของการแตกตัวของคู่เบส (Kb) หรือของคู่กรด (Ka) เช่น NH4CN

 เนื่องจาก ค่า Kb > Ka แสดงว่า CN เกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีสได้ดีกว่า NH4+

จึงแสดงสมบัติเป็นเบสที่มีค่า pH > 7

5. การไฮโดรไลซีสไอออนลบของเกลือที่เกิดจากกรดพอลิโปรติก

ไอออนลบของเกลือที่เกิดจากกรดพอลิโปรติก เช่น CO32-, PO43- จะเกิดปฏิกิริยา

การไฮโดรไลซีสได้หลายขั้น เนื่องจากสามารถรับ H+ จาก H2O ได้มากกว่า 1 โปรตอน เช่น

Na+ ไม่เกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซีส เพราะมาจาก เบสแก่ NaOH ส่วน CO32- (aq)

เกิดปฏิกิริยาการไฮโดรไลซีสได้ 2 ขั้นตอนดังนี้

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: